Ekoplaza staat voor 100% biologisch. Als maatschappelijk betrokken winkelketen zetten we ons in voor een betere wereld en gezondere voeding. Daarin horen chemisch-synthetische pesticiden niet thuis. Het Nederlandse Pesticide Action Network (PAN) is één van de 600 wereldwijde organisaties die hetzelfde denkt. Het doel: het uitbannen van het gebruik van schadelijke bestrijdingsmiddelen in de landbouw (en daarbuiten) en échte kringlooplandbouw waarin niet de kilo-opbrengst centraal staat, maar kwaliteit en duurzaamheid leidend is. In een vierluik brengen klinisch-chemisch en biochemisch laboratoriumassistent Margriet Mantingh en biochemicus Hans Muilerman ons dit jaar op de hoogte.

Al in de jaren '90 ontdekten wetenschappers dat bij de bewoners van verontreinigde gebieden vaker ontwikkelingsstoornissen en misvormingen voorkwamen. Dit bleek gerelateerd aan het gebruik van hormoonverstorende chemische stoffen. Nog altijd worden dit soort toxische stoffen op de markt toegelaten. PAN Nederland wil een totaalverbond. Hans Muilerman: "De overheid wil eerst meer onderzoek, dus fungeren mens en dier als proefpersoon."

Pesticiden, dioxines, pcb's, groeihormonen, weekmakers.. Van voeding, speelgoed, verpakkingsmateriaal tot cosmetica; dagelijks komen we in contact met een cocktail van diverse hormoonverstorende chemische stoffen. Stoffen die elkaars werking ook nog eens versterken. Wat doet dat met de volksgezondheid?

Hans: “De hormonen in ons lichaam leiden vanuit klieren, zoals de schildklier en de prostaat, onze groei en ontwikkeling in goede banen. Chemische stoffen die hormonen nabootsen brengen dit hele systeem in de war. Met name kleine kinderen en zwangere vrouwen - en hun ongeboren kind - zijn daar extra kwetsbaar voor. Het ongeboren kind krijgt via de placenta die schadelijke stoffen gewoon binnen. Je ziet ook dat het aantal patiënten met hormoongerelateerde ziektes zoals prostaat- en borstkanker stijgt."

Ondanks dit alles verbiedt de overheid nog steeds slechts een klein deel van deze toxische stoffen. Hans: "De industrie vindt dat de overheid met bewijsmateriaal over de schadelijkheid moet komen. Dat is vrijwel onmogelijk, want er bestaan miljoenen combinaties van giftige stoffen in voedsel en producten. Testen om alle hormoonverstorende eigenschappen daarvan aan te tonen zijn er nog niet. Dus dat kan nog jaren duren."

Onderzoek naar cocktails
Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) beoordeelt op basis van wetenschappelijke literatuur en bedrijfsinformatie of chemische middelen op de markt mogen. De stapeling van toxische stoffen speelt echter geen rol bij de toelating. Daarover is nog te veel onbekend. Toch maken ook wetenschappers zich zorgen. Momenteel doen wetenschappers van de Wageningen Universiteit & Research samen met 28 Europese partners onderzoek naar wat de cocktails van verschillende pesticiden-residuen voor gevolgen hebben voor mens en milieu. PAN Nederland vindt nog langer wachten met een verbod echter niet ethisch. 

Hans: "Wij willen dat stoffen waarvan een sterk vermoeden bestaat dat ze hormoonverstorend werken verboden worden. Dit kan op basis van het voorzorgbeginsel dat is opgenomen in het EU-verdrag. Nu overstijgt het belang van de industrie en handelsverkeer onze gezondheid en het milieu."

Veilig zomerfruit
Zonder gezondheidsrisico's genieten van smaakvolle groenten en fruit? Daarvoor ga je naar Ekoplaza, waar veilige producten van biologische telers te koop zijn. Kies ook voor je zomerfruit voor biologisch. Want met name niet-biologisch geteelde kersen, peren, aardbeien en perziken hebben een verhoogd risico op hormoonverstoring. Bij veel soorten kan er zelfs sprake zijn van een cocktail van hormoonverstorende stoffen; bij peren en kersen zijn er dat soms wel zeven. Eet dan liever een echt gezonde vruchtencocktail.

Je leest nu deel 3 van het pesticiden dossier: ons hormoonsysteem verstoord en verward 

Lees hier deel 1: geniet van voedsel met veel minder gif
Lees hier deel 2: Het ecosysteem van mens en natuur
Lees hier deel 4: gevaarlijkste pesticiden verboden